Rieten stoelen herstellen: de zitting streng voor streng opnieuw gevlochten

Wanneer moet een rieten zitting hersteld worden?

Een paar tekenen laten weinig twijfel bestaan.

• Een scheur of een gat in het midden. Zodra enkele strengen gebroken zijn, nemen de buren de last over en breken ze op hun beurt.
• Een zitting die doorzakt en als een kom onder het niveau van het frame hangt. Het riet heeft zijn spanning verloren en komt niet meer terug.
• Gebroken strengen aan de rand, net bij de gaatjes, waar het riet scherp gebogen is.
• Verkleuring en broosheid. Riet dat jaren in de zon of naast een verwarming stond, wordt donker, hard en bros, en kraakt als u erop drukt.
• Een rugleuning waarvan de strengen loshangen.

Een lichte verkleuring op zich is geen reden om te vernieuwen: oud riet krijgt een honingkleur die velen juist mooi vinden.

Handgevlochten riet door de gaatjes

Bij de oudste en meest verzorgde stoelen loopt een rij gaatjes rond de opening van de zitting. Daar vlechten wij het riet met de hand, streng per streng. Wij volgen het klassieke zesstapspatroon: eerst de verticale strengen, dan de horizontale, vervolgens de eerste en de tweede diagonaal die samen het typische achthoekige maaswerk vormen. Als laatste stap leggen wij een bies: een bredere rietsplint die de rij gaatjes afdekt en met kleine lusjes wordt vastgezet. Die bies geeft de zitting haar nette, afgewerkte rand.

Wij gebruiken splinten van de rotanpalm, gekozen op breedte volgens de afstand tussen de gaatjes: een fijne Weense stoel krijgt een smalle splint, een zware stijlstoel een iets bredere. Tussen elke stap wordt het riet licht bevochtigd en opnieuw aangespannen, zodat het bij het drogen strak trekt.

Geweven rietpaneel in een groef

Een stoel uit de tweede helft van de vorige eeuw heeft meestal geen gaatjes, maar een smalle groef rondom de opening. Daarin zit een vooraf geweven rietpaneel, vastgezet met een rotanpees en lijm. Wij nemen het oude weefsel weg, krabben de groef uit tot het hout proper is en brengen een nieuw paneel aan in dezelfde maaswijdte. Nat ingelegd en met een nieuwe pees afgesloten, trekt ook dit paneel strak bij het drogen.

Het resultaat lijkt op handgevlochten werk, maar het karakter is regelmatiger en iets dichter. Daarom zetten wij nooit een paneel in een stoel die oorspronkelijk met de hand gevlochten was.

Thonet, bistrostoelen en stijlstoelen met gevlochten rug

Drie families van stoelen komen het vaakst bij ons binnen.

De stoelen van Thonet en hun vele navolgers, in gebogen beukenhout, met een ronde rieten zitting. Ze stonden in cafés, in wachtzalen en in de keuken van onze grootouders. Vaak is de zitting al eens vervangen door een plaat in hardboard; wij geven ze hun rieten zitting terug.

De bistrostoelen en caféstoelen van Franse en Belgische makelij, met een iets zwaarder frame en een zitting die veel te verduren kreeg. Hier is de rand meestal het eerst stuk.

De stijlstoelen en fauteuils in Louis XV-, Louis XVI- of Directoirestijl, met een gevlochten rug en soms ook gevlochten zijpanelen. Een gevlochten rug vraagt bijzondere aandacht: het frame is er fijner en de spanning van het riet moet goed verdeeld worden. Deze stoelen hebben vaak ook een los zitkussen; daarover leest u meer op de pagina over antieke zetels herstofferen.

Waarom een plaatselijke reparatie zelden houdt

Veel mensen vragen of wij enkel het gat kunnen dichten. Het antwoord is bijna altijd nee. Een rieten zitting werkt als één geheel: elke streng draagt mee en leunt op de strengen ernaast. Wie nieuwe strengen in oud werk vlecht, krijgt nieuw riet dat strak zit naast oud riet dat al uitgerekt is. De spanning verdeelt zich ongelijk en de scheur verplaatst zich naar de rand van de herstelling. Bovendien is oud riet bros en breekt het verder af bij het doorhalen van nieuwe strengen.

Het kleurverschil is een tweede reden. Nieuw riet is bleek, oud riet is goudbruin; een plaatselijke herstelling blijft altijd zichtbaar. Een volledig nieuwe zitting wordt gelijkmatig donkerder en ziet er na een tijd uit alsof ze er altijd geweest is.

Eerst het frame, dan het vlechtwerk

Voor wij één streng doorhalen, bekijken wij de stoel als geheel. Zijn de lijmverbindingen van de poten en de regels nog vast? Wiebelt de stoel? Zit er een haarscheur in de zittingrand, tussen de gaatjes? Een nieuwe zitting trekt bij het drogen met kracht aan het frame; op een losse verbinding werkt die kracht als een hefboom.

Daarom lijmen wij losse verbindingen eerst opnieuw, met de stoel in de klemmen tot de lijm hard is. Een gebroken regel wordt hersteld, uitgescheurde gaatjes worden opgevuld en opnieuw geboord. Pas wanneer het frame stevig staat, beginnen wij te vlechten.

Onderhoud van een nieuwe rieten zitting

Riet is een natuurlijk materiaal dat ademt. Enkele gewoontes houden het soepel.

• Zet de stoel niet tegen een radiator, een kachel of een haard. Droge warmte is de grootste vijand van riet.
• Maak de zitting af en toe schoon met een lichte vochtige spons, zonder zeep en zonder te doorweken. Laat ze aan de lucht drogen, weg van de zon.
• Ga niet met de knieën op de zitting staan en til de stoel niet op aan het vlechtwerk.

Zo verloopt uw aanvraag

Alles begint met enkele foto’s. Fotografeer de zitting van boven, de onderkant van de stoel en de rand waar het riet aan het frame vastzit; zo zien wij meteen of het om gaatjes of om een groef gaat. Vermeld het aantal stoelen en of ook de rug gevlochten is. U stuurt dit via het offerteformulier of per e-mail en ontvangt een gratis offerte met uitleg over de werkwijze. De praktische afspraken worden samen met de offerte vastgelegd; het vlechtwerk zelf gebeurt in ons atelier in Eigenbrakel. Voorbeelden van afgewerkte stoelen vindt u bij onze realisaties.

Is de rieten zitting van uw stoel gescheurd of doorgezakt? Stuur enkele foto’s naar legarnisseurmichel@gmail.com of bel 0470 29 33 39, en u ontvangt een gratis offerte.